   
|
عصري با چهار نويسنده
شرق: در پي برگزاري همايش «در ستايش داستان كوتاه» دوم اسفندماه نشستي در شهر كتاب مركزي برگزار شد كه در آن آثار چهار نويسنده جوان پس از خوانش ارزيابي و نقد گرديد. در ابتداي اين نشست علي اصغر محمدخاني ضمن اشاره به اهداف همايش در ستايش داستان كوتاه درخصوص اقداماتي كه در آينده صورت مي گيرد، تصريح كرد: درصدد هستيم در طول سال، آثار مطرح حوزه داستان كوتاه را با برگزاري جلسات نقد و بررسي به جامعه بشناسانيم. در حال پيگيري هستيم كه روز داستان كوتاه به صورت جهاني در آمده و كشورهاي ديگر نيز به طور يكپارچه به استقبال اين روز بروند. همچنين قصد داريم داستان هاي كوتاه برتر فارسي را به زبان هاي ديگر ترجمه كنيم و از اين طريق داستان كوتاه ايران را به جهان بشناسانيم. علاوه بر اين با اعزام نويسندگان به ساير كشورها سعي مي شود تا زمينه تبادل فرهنگي در اين حوزه نيز ايجاد شود. پس از آن ليلا صادقي به قرائت داستان «چي ميل داريد» پرداخت و در ادامه درخصوص داستان خود تصريح كرد: به تعداد بي نهايت جمله اي كه در هر زباني وجود دارد، داستان هاي بي نهايتي نيز در اطراف ما هست، اشيا و محيط اطراف نطفه هاي داستان هايي هستند كه نويسندگان به روايت آن مي پردازند. به همين دليل داستان يك مفهوم انتزاعي است و هركس با توجه به تعريفي كه از داستان دارد، قالب هاي داستاني اش را پي ريزي مي كند و لزوماً از تجربيات و قالب هاي افراد ديگر پيروي نمي كند. فتح الله بي نياز درباره اين داستان گفت: در اين داستان براي بيان روابط دونفر از اشيا استفاده شده و ما به ازاي آن در روابط نشان داده شده است كه از حيث نوع كار تازگي دارد. نويسندگان بسياري از اشيا براي بيان روابط بهره گرفته اند كه از شاخص ترين اين افراد كافكا، آلن رب گري يه، كلود سيمون و ناتالي ساروت بودند. در داستان كوتاه استاد مسلم كافكا است. منتها فضايي كه در اين داستان ساخته شده با فضاي كافكايي فاصله زيادي دارد و اين به مولفه هاي فرهنگي بازمي گردد. پس از آن محمد حسيني داستان «ماريا» را از مجموعه داستان خويش برگزيده و براي حضار خواند. وي در خصوص جايگاه نويسنده در جامعه ايران گفت: يكي از مهمترين آسيب هاي ادبيات ما، شيك و لوكس بودن شغل نويسندگي است. تلقي اجتماع و خودمان از نويسنده، فرد مبرا از عيبي است كه با طمأنينه رفتار مي كند. به همين دليل بسياري از نكاتي كه بايد نوشت، پشت اين وضعيت پنهان شده است. قصه «ماريا» دو سال در ذهن من بود اما براي آنكه من اعتراف به يك تلقي و تصور خطايي نكنم، اين ماجرا را نمي نوشتم. در تمام اين مدت در پي اين بودم بدون آنكه خود زير سئوال بروم اين ماجرا را بنويسم، اما به هرحال بعد به اين نتيجه رسيدم كه اگر اين راوي كه اندكي به من شباهت دارد، به يك خطا اعتراف كند هم مهم نيست. جامعه توقعات ايثارگرانه اي از نويسنده دارد اما هيچ گونه امتيازي به نويسنده داده نمي شود. به هر روي به زعم من نويسندگان مي توانند از «من» مطلق به «من» يا «ما»ي نسبي برسند و به اشتباهات خود اعتراف كنند. «ماريا» داستان يك اعتراف به يك اشتباه موروثي و اجدادي درخصوص تمايز قائل شدن ميان زن زميني و زن اثيري است كه همين امر باعث مي شود نگاهمان، نگاهي به بيگانه باشد. فتح الله بي نياز درخصوص داستان «ماريا» يادآور شد: در فرهنگ ما صادق هدايت زن اثيري را نيمه زن دگرگون مي كند و نويسندگان ديگر هم به نوعي از اين امر استفاده مي كنند. حسيني در اين داستان از تكنيك بينامتني استفاده كرده است. در حقيقت «ماريا» تا زماني «ماريا» است كه دست نيافتني باشد وقتي دست يافتني شد، ديگر اين تعاريف درباره او صادق نيست. اين داستان از لحاظ معنايي نشان دهنده يكي از خصائل شرقيان است كه بنابر عادت به هنجارهاي فرهنگي، دل كندن به سادگي براي ما ميسر نمي شود. بنابراين، اين داستان دقيقاً خط سير يك فرد شرقي را درباره يك زن اثيري دنبال مي كند و اينكه تا وقتي زن دست نيافتني است، اثيري محسوب مي شود. نويسنده خواسته اين قضيه را به شيوه اي كه كسي از آن استفاده نكرده القا كند. «شب باد و باران» داستان كوتاه محمدحسين محمدي سومين داستاني بود كه در اين نشست خوانده شد. بي نياز درباره ويژگي هاي اين داستان تصريح كرد: چيزي كه داستان هاي محمدي را از ديگران متمايز مي كند، نگاه خونسردانه و بي طرفانه اي است كه در آثار افرادي چون چخوف و همينگوي ديده مي شود. متن هاي او به هيچ وجه ايدئولوژيك نيستند. اين داستان نشان مي دهد كه بخش اعظم جنگ افغانستان به مفهوم جنگ ارتباط نداشت، بلكه اين جنگ ابزاري براي اعمال جنگ طلبانه محسوب مي شد كه آسيب هاي آن از خود ميادين جنگ بدتر بود. نويسنده در اين داستان از تكنيك زمان گسستي استفاده كرده و اتفاقات را جابه جا كرده است. زاويه ديد راوي داناي كل محدود انتخاب شده كه بعضي از مواقع به راوي اول شخص تبديل مي شود و شايد بهتر بود كه بعضي از جاها زاويه ديد تغيير نمي كرد. رويكرد اين داستان به زبان است و نويسنده لحن خوب و متناسبي را براي اين داستان برگزيده است. پيمان اسماعيلي آخرين نويسنده در اين نشست بود كه داستان خود را با نام «جيب هاي باراني ات را بگرد» خواند. بي نياز درباره اين داستان گفت: داستان پايان بازي دارد و به همين دليل تأويل هاي متعددي مي توان بر آن نوشت. ضمن رعايت ايجاز در برخي موارد نويسنده براي فريب خواننده و براي بيان نوعي از روان شناختي بسيار جزيي فكري كرده است. نويسنده توانسته با روايت جديدي همسركشي و شكاكيت را به تصوير بكشد. اين داستان هم از حيث فرم و هم محتوا موفق عمل كرده است و روان گسيختگي يك مرد را در جامعه بيان كرده و راوي در اين داستان به نوعي موجه جلوه مي كند. شايد اگر نويسنده پاره اي از داستان را به زن اختصاص مي داد راوي از صورت «راوي موجه» خارج مي شد و توهم واقعيت پذيري داستان براي ما باورپذيرتر مي شد. در پايان اين نشست فتح الله بي نياز به آسيب شناسي داستان كوتاه پرداخت. او ۲۱ آسيبي كه مبتلا به داستان كوتاه است، حاصل كار داوران جشنواره هاي گوناگون دانست و اظهار داشت: از جمله اشكالات آثار مطرح شده، فاقد طرح بودن داستان ها بود كه اين امر صرفاً خود اشكالي ندارد به شرط آنكه وقتي در داستاني طرح وجود ندارد، تمركز نويسنده صرفاً بر شخصيت قرار بگيرد. داستان كوتاه نبايد چند محوري شود و تنها بايد تك محوري باشد. در داستان كوتاه الگوي روانشناسي شخصيت پي ريزي شده است و نويسنده بايد رفتار شخصيت را در موقعيت هاي مختلف نشان دهد و اگر در داستان كوتاه چند شخصيت حضور يابند، مجالي براي اين كار وجود ندارد. در بعضي موارد نويسنده به جاي پرداختن به انگيزش شخصيت ها به حس نويسي روي مي آورد. نويسندگان داستان كوتاه گاهي نسبت به هسته و تصوير مركزي داستان خود بي اعتنا هستند در صورتي كه داستان براي القا كردن و آفرينش چيزي در مخاطب بايد نوشته شود. بعضي داستان ها فاقد زمينه هستند و گاهي نياز هست كه نويسنده حتماً به زمينه براي درك بهتر داستانش بپردازد. گاهي ديالوگ هاي داستان ها در حد مكالمه اي است كه فقط بر طول داستان مي افزايد. لحن گاهي در داستان كوتاه نقش مهمي ايفا مي كند و بعضي از داستان ها به سبب نداشتن لحن مناسب در القاي داستان بسيار ضعيف عمل مي كنند.
گزارش خبري: عصري با چهار نويسنده
□
دفعات مطالعه اين مطلب: 247 بار
|
فهرست نشريات
